Damla Turan DİLEK TAŞDEMİR- ÖZEL HABER
Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız’ın, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kamuoyu araştırmaları için yaptırım çağrısında bulunarak anketlerin “operasyon aygıtı” ve “manipülasyon aracı” olarak kullanıldığını savunması ve bunun “demokratik ortamın masumiyetini” zedelediğini söylemesi gündemdeki yerini koruyor.
MHP’li Feti Yıldız’ın açıklamalarını anketçi Gezici Araştırma Merkezi Murat Gezici, Ank-Ar araştırmanın sahibi Mert Uzunsoy ve SONAR Araştırma Başkanı Hakan Bayrakçı YENİÇAĞ’a değerlendirdi.
HAKAN BAYRAKÇI’DAN MHP’NİN ANKET ŞİRKETLERİ ÇIKIŞINA TEPKİ: SÜREKLİ DENETLENME ÇAĞRILARI HAKSIZLIK
Bayrakçı, anket sektörünün Türkiye’deki geçmişine ve tartışmaların arka planına dikkat çekti.
“TÜRKİYE’DE ANKET SEKTÖRÜNÜN 40 YILLIK GEÇMİŞİ VAR”
Türkiye’de araştırma sektörünün 1980’lerden bu yana faaliyet gösterdiğini belirten Bayrakçı, sektörün kendi içinde etik kurulları ve denetim mekanizmalarına sahip olduğunu vurguladı. Geçmişte Tansu Çiller döneminde açılan tazminat davalarının kazanıldığı örnekleri hatırlatan Bayrakçı, siyasi partilerin dönem dönem bu tür çıkışlar yaptığını ifade etti.
“MHP’NİN ANKET ŞİRKETLERİNİ HEDEF ALMASI YERSİZ”
MHP’nin anket şirketlerini eleştirmek yerine kendi oy durumunu merak etmesinin daha anlaşılır olacağını belirten Bayrakçı, mesleğe 40 yılını vermiş bir uzman olarak şu değerlendirmede bulundu:
“MHP’nin anket şirketlerini eleştirmek yerine gerçekten kendi oy durumunu merak ediyor olmasını tercih ederdim. En azından bu mesleğe 40 yılını vermiş biri olarak… Anketlerde MHP birkaç puan kaybetti diye ‘sürekli denetlensin, denetlensin’ denmesi doğru değil. Türkiye’de zaten birçok konu denetleniyor; anket şirketlerinin denetlenmesinde de bir sakınca yok, olsun ayrıca, onu da söyleyeyim.”
“MHP ANKETLERİ ELEŞTİRMEK YERİNE…”
Bayrakçı, anket şirketlerinin kendi içlerindeki etik kurullarla zaten denetlendiğini, MHP’nin anketleri eleştirmek yerine kendi politikalarına odaklanmasının daha doğru bir yaklaşım olacağını sözlerine ekledi.
GEZİCİ ARAŞTIRMA MERKEZİ BAŞKANI MURAT GEZİCİ’DEN ARAŞTIRMA SEKTÖRÜNE “DENETİM VE ODA” ÇAĞRISI
Gezici Araştırma Merkezi Başkanı ve uluslararası güvenlik ile stratejik çalışmalar uzmanı Murat Gezici, kamuoyu araştırma sektörünün denetlenmesine yönelik önemli açıklamalarda bulundu. MHP’li Feti Yıldız’ın açıklamalarını ve Prof. Dr. Mevlüt Karakaya’nın TBMM’ye sunduğu kanun teklifini bir araştırma şirketi sahibi olarak tamamen desteklediğini belirten Gezici, sektörün mevcut durumuna ve atılması gereken adımlara dikkat çekti.
“1. KAMUOYU ARAŞTIRMALARINDA DENETİM ŞART: TÜRKİYE ARAŞTIRMACILAR ODASI KURULMALI”
Kamuoyu araştırmalarının halkın eğilimlerini bilimsel yöntemlerle ortaya koyan ciddi bir mesleki faaliyet olduğunu vurgulayan Murat Gezici, bu alanın denetimsiz bırakılamayacağını ifade etti. Atılması gereken en önemli adımlardan birinin kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Araştırmacılar Odasının kurulması olduğunu belirten Gezici, şu hususların altını çizdi:
Gerekli yasal ve kurumsal altyapının oluşturulması, firma sayısının yetersiz kalması durumunda akademisyenlerin ve bağımsız araştırmacıların katılımını sağlayacak modellerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Araştırma faaliyetlerinin bilimsel literatüre, uluslararası araştırma standartlarına ve meslek etiğine uygun yürütülmesi şarttır. Örneklem seçiminden veri toplama süreçlerine, saha denetiminden sonuçların yayımlanmasına kadar bütün aşamalar denetlenebilir olmalıdır.
Veri sahteciliği ve kasıtlı manipülasyon yaptığı hukuken kesinleşen kuruluşların faaliyetlerine son verilmeli, sorumluların yeniden araştırma şirketi kurmasını engelleyecek yasal yaptırımlar getirilmelidir.
Bilimsel araştırma özgürlüğü korunmalı ve araştırmacılık adı altında kamuoyunun yanıltılmasına izin verilmemelidir.
“2. MANİPÜLASYON, MİLLÎ GÜVENLİK BOYUTUYLA ELE ALINMALIDIR”
MHP’nin girişimlerini yalnızca mesleki bir düzenleme olarak değil, demokrasinin ve millî güvenliğin korunması açısından da kritik bulduğunu belirten Gezici, kamuoyu araştırmalarının para karşılığında yönlendirilmesi ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.
Yayımlandıkları andan itibaren siyasi tartışmaları, seçmen algılarını ve siyasi aktörlerin kararlarını etkileyen araştırmaların gerçeği yansıtmasa bile yapılmış gibi sunulmasının demokratik karar alma süreçlerine müdahale anlamına geldiğini belirtti. Bu tür faaliyetlerin örgütlü ve sistematik yürütülmesi durumunda millî güvenlik açısından riskler doğurabileceğini vurguladı.
Araştırmaların finansmanının şeffaflaştırılması, bilimsel yöntemlerinin denetlenmesi ve kasıtlı manipülasyonların ağır yaptırımlarla karşılaşması gerektiğini kaydetti.
“3. YABANCI FİNANSMAN VE VERİ GÜVENLİĞİ DENETİM ALTINA ALINMALIDIR”
Türkiye’deki bazı araştırma şirketlerinin yabancı büyükelçilikler, uluslararası kuruluşlar ve yabancı fonlarla yürüttüğü çalışmaların finansmanı ve veri paylaşımına dikkat çeken Gezici, şu değerlendirmelerde bulundu:
Yabancı kuruluşlarla araştırma yapılmasının tek başına hukuka aykırı olmadığını, ancak Türkiye’nin siyasi, toplumsal ve demografik yapısına ilişkin hassas verilerin hangi amaçlarla toplandığının, kimlerle paylaşıldığının denetlenmesi gerektiğini belirtti.
Yabancı finansman karşılığında elde edilen verilerin Türkiye’nin millî çıkarlarına aykırı faaliyetlerde kullanılma ihtimalinin millî güvenlik açısından ciddi biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Önerilen Türkiye Araştırmacılar Odası’nın mesleki etik denetimin yanı sıra veri güvenliği ve finansman şeffaflığı konusunda da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Hukuka aykırı veri aktarımı veya kasıtlı manipülasyon yaptığı somut delillerle kanıtlanan kuruluşlara caydırıcı yaptırımlar uygulanmasının önemine işaret etti.
ANK-AR DİREKTÖRÜ MERT UZUNSOY’DAN “DENETİM” AÇIKLAMASI: DENETLENMEYE TABİ TUTULMAMIZ İYİ OLUR
Anket şirketlerinin denetlenmesine yönelik tartışmaları değerlendiren Ank-Ar direktörü Mert Uzunsoy sektörün denetime tabi tutulmasının hem sektör açısından hem de güvenilirlik açısından çok iyi olacağı kanaatinde olduğunu belirtti.
Ancak konunun sadece siyasi boyutuyla ele alınamayacağını vurgulayan Uzunsoy, anketlerin yalnızca politik araştırmalardan ibaret olmadığını, markalar bazında da geniş bir yelpazede yürütüldüğünü ifade etti. Bu nedenle denetime tabi tutulmanın daha da önemli olduğunu, fakat bu sürecin çok ince eleyip sık dokunması gereken hassas bir mesele olduğuna dikkat çekti.
“SİYASİ GÖLGEDEN UZAK, BİLİMSEL BİR KURUL OLMALI”
Oluşturulacak denetleme mekanizmasının ve etik kurulların nasıl kurulacağı ve kimler tarafından oluşturulacağının çok kritik olduğunu belirten yetkili, şu değerlendirmelerde bulundu:
Bilimsel kurul vurgusu yapan Uzunsoy, Denetleyici kurulların siyasetin gölgesinde değil, genel bilim kurulu adı altında oluşturulmasının çok daha anlamlı olacağı kanaatinde olduğunu ifade etti.
Ank-Ar direktörü Uzunsoy, Milliyetçi Hareket Partisi’nin baraj meselesiyle ilgili çıkışının yeni bir mesele olmadığını, MHP’nin her zaman seçimde aldığı oydan bir miktar daha düşük ölçülen bir siyasi parti olduğunu ve bunun seçmen tabanıyla yakından ilişkili olduğunu belirtti.
Sektörün arınma ihtiyacına vurgu yapan Uzunsoy son günlerin dönemin popüler kelimesiyle sektörün “arınmaya” ihtiyacı olduğunu belirtti. Ank-Ar direktörü Denetleme mekanizmalarının doğru kurallar çerçevesinde ve titizlikle işletilmesi gerektiğinin altını çizdi.
